Geschiedenis IVN Brunssum & Onderbanken

De IVN afdeling Brunssum is 1961 ontstaan uit een initiatief van een zestal enthousiaste natuurliefhebbers. Zij hielden zich bezig met het organiseren van wandelingen, zowel op de Brunssummerheide en elders in Limburg, als in de Eifel en de Ardennen. Er werden lezingen en diavoorstellingen gegeven op basisscholen en voor de vrouwenvereniging en andere geïnteresseerden, zoals bewoners van bejaardenhuizen en verpleeghuizen.

Omdat er toen nog geen vaste locatie voor de afdeling voor handen was werd de kelder van de Nutschool in de wijk Egge gebruikt. Daar werden nestkastjes van een mengsel van zaagsel en cement gemaakt en voedertafels. Ook werden in de Nutsschool en in de Huishoudschool aan de Raadhuisstraat lezingen en natuurwachters cursussen gehouden. Deze actieve leden bestonden vooral uit mijnwerkers en vrije beroepen.

In de Brunssummerheide bij de luchtschacht van de Staatsmijn Hendrik werd na de sluiting van de Hendrik, in 1967, op een niet meer gebruikte lucht- en noodschacht een natuurwachtershuis gebouwd. Van daar werden de in de heide voorkomende vogels en dieren geobserveerd en in de wintermaanden zo nodig bijgevoerd. Heel wat avonden en dagen werden daar door die vrijwilligers doorgebracht. Langzamerhand werd de begroeiing steeds hoger zodat de observatiepost in het ongerede raakte en door vandalen werd vernield. Aan ons de taak om het gebouw tot de grond toe op te ruimen.

In 1971 kregen wij de beschikking over een oud pompenhuisje aan de oever van de roeivijver in het Schutterspark in Brunssum. Hier werd door ons een permanent tentoonstellingsgebouw ingericht voor opgezette dieren en fossielen en werd door ons in dit park een 600 meter lang natuurpad en knuppelbrug door een waterwingebied nabij het pompstation aangelegd.

Door een intern conflict kwam in1985 dit tentoonstellingsgebouw in het Schutterspark onder beheer van de Stichting Natuurfonds.

In 1975 kreeg de afdeling via de gemeente Brunssum de beschikking over een braakliggend terrein gelegen aan de Nic.Maesstraat in Brunssum. Deels was het moeras met een bron van de Venbeek, een deel was volkstuintjes en op een ander deel stonden enkele houten keten die bewoond waren geweest. Her en der werd geschooid om materialen voor de afrastering van het gebied. Een afgedankte schaftwagen werd de tuin in gesleept en diende als schuil gelegenheid bij slecht weer en op een potkacheltje in dit “luxe” onderkomen werd koffie gezet en gedronken. De aanwezige poel werd met mankracht schoongemaakt en uitgediept en de beide sloten werden schoongemaakt. Om het gras en ongewenst kruid niet boven ons hoofd te laten uitgroeien werd een deel van de tuin ingericht als weiland, waar een paar schapen voor onderhoud dienden. Een provisorische stal werd gebouwd voor het onderkomen van de schapen. Op deze plek ligt nu de kruidentuin en het kruidenhuisje, dat destijds om deze stal werd gebouwd. De oude schapenstal, die als binnenwand functioneerde, werd door de houtworm en later de mieren uiteindelijk zo vermolmd dat deze in 2008 afgebroken is.

In 2009 werd er daarvoor in de plaats een nieuwe binnenmuur opgetrokken, waardoor het kruidenhuisje weer een bruikbaar kleinood werd voor onze kruidentuin.

Hier bevindt zich ook een bijenshowkast, waar men het leven van een bijenvolk achter een glazenwand kan volgen. Verderop in de tuin zit het bijenvolk.

Paden moesten worden aangelegd, een groentetuin met in het midden een waterput. Het maken van de waterput was vrij eenvoudig. Twee grote rioolbuizen van 2 meter doorsnee werden op zijn kant gelegd en de grond er in werd weg gegraven. Door het drassige gebied zakte de rioolbuizen vanzelf de grond in.

Met heel veel inspanning werd de Heemtuin ingericht. .

In 1976 werd, met toestemming van de Gemeente, door ons in de Grachtstraat in Brunssum een oud vakwerkhuis uit 1750 afgebroken en door onze vrijwilligers helemaal herbouwd in de Heemtuin. Er was een grote behoefte aan een deugdelijk informatie centrum in de Heemtuin.

De toenmalige penningmeester Zuster Virgenie stroopte heel Nederland af tot de Waddeneilanden toe, om gelden in te zamelen voor een infogebouw. Een anekdote uit die tijd geeft weer dat de afdeling door de politie uit Venlo gebeld werd. Zij hadden namelijk een zuster gearresteerd, die geld aan het inzamelen was zonder vergunning. De afdeling moest toen uitleggen dat dit toch voor een goede zaak was. Mede door haar inzet is toen wel een prachtig infogebouw gerealiseerd en in 1986 officieel geopend bij ons 25 jarig bestaan.

Op 1 sep. 1991 vierden wij ons 30 jarig bestaan. Het werd een groot feest. Begonnen met een gezamenlijk ontbijt voor alle leden in een grote tent in de Heemtuin. De nieuwe toegangspoort werd officieel in gebruik genomen. De 10-,20-en 30jarige leden werden gehuldigd. Een ernstige gebeurtenis maakte een abrupt einde aan dit feest. Een kwartier na zijn huldiging als 30jarig lid en oprichter van onze afdeling zakte Jaap Trip om 17.45 uur door een hartinfarct in elkaar. Er werden nog alle pogingen ondernomen om hem te reanimeren. Hij werd per ambulance naar het ziekenhuis overgebracht, maar overleed helaas onderweg naar het ziekenhuis.

Bij het 35 jarig bestaan van de afdeling in 1996 werd Zuster Virgenie met een Koninklijke onderscheiding beloond voor het vele werk dat zij als vrijwilligster voor het IVN Brunssum had gedaan.

Midden in de kruidentuin bevindt zich een herdenkingsplek waar al onze overleden medewerkers sinds de oprichting van de Heemtuin middels een kei worden herdacht.

In 2002 werd bij een feestelijke bijeenkomst in het  plaatselijk verenigingsgebouw “In ’t Ven”  het 40 jarig bestaan van de afdeling gevierd. Twee leden mochten  hier eveneens een  Koninklijke onderscheiding in ontvangst nemen uit handen van de Burgemeester.

Een gedeelte van de Heemtuin is bestemd als vogelbroedgebied en is een z.g. “stilte gebied”.

In 2008 werd de statutaire naam officieel veranderd in IVN Brunssum & Onderbanken, omdat de beide gemeentes onder onze zorg vallen.

In 2011 vierden wij ons 50 jarig bestaan te vieren. De jubilarissen werden gehuldigd, er waren rondleidingen door de heemtuin en zanger Martin Hurkens uit Schinveld trad op.

Meer documentatie en foto’s zijn in te zien in ons Infocentrum aan de Nic.Maesstraat 2 in Brunssum op onze openingstijden.